In the Name of God
Welcome to MyTennis4u   Ad Banner اولين سايت
 آموزشي تنِس
 در ايران
مقدم شما را گرامي ميداريم  
در باره ما | معرفي به دوستان | تماس با ما | پرسش از مربي | فهرست منابع آموزشي سايت
M y T e n n i s   F o r  Y o u

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بيومکانيک تنيس

تهيه و تنظيم: حسين شريفي

باهمكاري: محمد حق شناس و شريف امام جمعه

منبع :Advanced Coaches Manual


1- مقدمه

 امروزه مربيان براي اينكه بتوانند به نحو موثري تكنيك ها را بهبود ببخشند ، به درك عميقي از بيو مكانيك نياز دارند . بيومكانيك عبارت است از مبحث حركات انسان . با تشخيص موثرترين الگوي حركتي لازم براي توليد ضربه، مي توان بهره وري حركات بازيكن را تحليل نموده و تشخيص داد كه چگونه مي تواند بهتر عمل كند . درك درستي از بيو مكانيك شما را قادر مي سازد تا بتوانيد به سوالات زير پاسخ دهيد :

- بهترين الگوي تكنيكي كدام است ؟

 بهترين الگوي تكنيك مي تواند اينگونه تعريف شود كه : تكنيكي كه بازيكن را قادر مي سازد بهترين بهره وري را از تركيب قدرت و كنترل هم در هنگام زدن ضربه و هم در تكنيك هاي حركتي بوجود آورد و در عين حال ريسك صدمه بدني را نيز به حداقل برساند، بهترين الگوي تكنيك است . در تشخيص اشكالات و تصحيح بازيكن يك درك خوب از بيومكانيك به مربيان كمك مي كند تا از ويژگي هاي فرعي ضربه صرف نظر كرده و به جاي توجه به شكل كار، به بهره وري ضربه توجه كند .

- اصول كلي بيومكانيك تنيس چيست ؟

- تعادل

- نيروي حركتي

- نيروي متضاد

- حركت خطي

- انرژي الاستيك

- زنجيره هماهنگي


2- تعادل

تعادل عبارت است از قابليت حفظ موقعيت بدون تغيير، چه از لحاظ ايستايي و چه از لحاظ حركتي . از آنجا كه تنيس يك ورزش همراه با حركات مداوم است، به تعادل ديناميك نياز دارد . لازم است مربي رعايت خط محور عمودي را از سوي بازيكن مشاهده كند . اين امر وي را قادر خواهد ساخت كه نيروي خطي و زاويه اي را منتقل نمايد . مثلا" وقتي يك بازيكن عالي در موقعيت دشواري قرار مي گيرد، باز هم مي تواند سر و بالاتنه خود را به جهت نواختن يك ضربه موثر، با ثبات نگه دارد .


3- انرژي حركتي

قانون حركت مي گويد يك جسم در ثبات يا حركت باقي مي ماند مگر اينكه تحت تاثير يك نيروي بيروني قرار گيرد . يعني مقاومت جسم در مقابل به حركت درآمدن يا از حركت ايستادن . مثلا" يك بازيكن تنيس چگونه از يك موقعيت ايستاده در يك نقطه به سـرعت حركــت مي كند،
حركت را كند مي كند يا سريعا" جهت خود را تعويض مي نمايد .وقتي بازيكن در حالت آماده قرار دارد، بدن و راكتش بي حركتند يعني مقداري انرژي در خود ذخيره دارند تا بتواند بر مقاومت در مقابل حركت فائق آيند . با استفاده از نيروي جاذبه و توليد نيروي وارد شده به زمين، ماهيچه ها با منقبض شدن به حركت در مي آيند . وقتي با دستي كه كاملا" دراز نشده، ضربه مي زنيم، در مقايسه با ضربه اي كه با دست كاملا" دراز شده مي زنيم، انرژي كمتري توليد مي شود . بنابراين مقاومت كمتري هم در مقابل چرخش كه بسرعت به سر راكت منتقل مي شود، وجود دارد .


4- نيروي متضاد و مقابل يكديگر

براي هر عملي يك عكس العمل در جهت معكوس و به همان ميزان، وجود دارد . ما با فشار دادن پا بر روي زمين شروع به حركت و ضربه زدن مي كنيم . زمين نيز همان نيرو را بر ما منعكس مي كند و همين نيرو و عكس العمل زمين است كه مبناي حركت انفجاري اوليه قرار مي گيرد. مثلا" وقتي آندره آقاسي اقدام به زدن سرويس مي كند، اول به روي زمين فشار مي آورد ( با زانوي خم شده ) و اين فشار نيروي لازم را براي زدن يك سرويس خوب و قوي در او ايجاد مي كند .


5- نيروي خطي يا لحظه اي

اين نيرويي است كه جسم در حال حركت ايجاد مي كند . در واقع معادل جرم حركتي هر جسم است . اين نيرو بر دو نوع است: خطي كه در راستاي يك خط راست قرار دارد و زاويه اي يا گردشي كه به آن چرخش نيز مي گويند . نيروي خطي، عبارت است از انتقال وزن بدن در مسير ارسال توپ و به جلو ( مثل بك هند بروگورا در تصوير ) . نيروي چرخشي از طريق چرخش بدن از روي كمر ايجاد مي شود ( مثل فورهند آغاسي در تصوير )


6- انرژي الاستيك

انرژي كه به دليل كشيده شدن ماهيچه ها در بدن بوجود مي آيد، انرژي الاستيك است . وقتي ماهيچه هاي كشيده مي شوند، انرژي در خود ذخيره مي كنند كه باعث ميشود درست مثل كش، كشيده شوند . مثل گام شكسته ادبرگ . بعد از زدن سرويس و در نزديكي تور، ادبرگ نيرويي در پاهايش ذخيره كرده است تا هنگامي كه مستقر شد بتواند يك گام انفجاري به سوي توپ بردارد . بازيكن هاي مدرن نيز براي زدن سرويس و ضربات زميني قبل از جمع شدن يا جمع كردن بدن ( كش آمدن ) از اين روش براي توليد بيشتر نيرو استفاده مي كنند .

7- زنجير هماهنگي

الف – مقدمه :

واژه هايي نظير زمان بندي و ريتم ( ضرب آهنگ ) مرتب از سوي مربيان مورد استفاده قرار مي گيرد ولي اين واژه ها به چه معنايي است و چگونه مي توان رعايت و نحوه استفاده از اين كيفيت ها را در مكانيك ضربه زدن، به بازيكن آموخت ؟ پاسخ در ايجاد هماهنگي ميان اعضاي بدن است . زنجير هماهنگي شامل بخش هايي از بدن است كه نظير زنجيري از بخش هاست كه در آن نيرو توليد شده توسط يك حلقه زنجير يا يك عضو بدن به ساير حلقه ها منتقل مي شود . هماهنگي يا زمانبندي مناسب اين حلقه ها باعث مي شود كه اين حلقه ها بتوانند نيرو را به نحو موثري منتقل كنند .  

       

اعضـــاي بــدن

بيــومــكـــانيك

پاها

زانوها ( جمع و باز شدن )

باسن

چرخش باسن

كمر

چرخش كمر

بازو – شانه

گردش بازو به دور شانه

مچ

باز شدن مچ

 

سرعت عضو قبلي به عضو جديد منتقل مي شود و با سرعت جمع شده در عضو جديد، كل سرعت به عضو بعدي منتقل مي شود . اين فرآيند تا آخرين عضو ادامه پيدا مي كند و در بهترين حالت با تمام سرعت هايي كه پشت سر هم جمع شده اند، راكت سرعت مي گيرد و به طرف توپ حركت مي كند . در شكل زير مشاهده مي كنيد كه چگونه سرعت بخشهاي مختلف بدن با هم جمع شده و مثل يك پله عمل كرده و در توليد سرعت نهايي راكت موثر واقع مي شوند .
زنجيره هماهنگي مبناي اصلي بهترين تكنيك است كه وقتي عمل مي كند:

= نيرو به حداكثر مي رسد

= كنترل بيشتر مي شود

= خستگي به تعويق مي افتد

= و از آسيب جلوگيري مي شود

 

در تحليل بكار گيري موثر زنجيره هماهنگي، مربي بايد به اين موارد توجه داشته باشد :
- حركت بايد از سطح زمين به طرف بالا آغاز شود

- حركت بايد از اعضاي بزرگتر بدن به سمت اعضاي كوچكتر انجام شود

- حركت بايد زمانبندي شده و در راستاي ايجاد تسريع انجام شود

 

ب – مشكلات زنجيره هماهنگي

معمولا" به 4 دليل عمده ضربه هايي كه زده مي شوند يا نيروي كافي توليد نمي كنند يا كنترل ندارند و يا باعث ايجاد آسيب به بازيكن مي شوند، كه عبارتند از :
 

حذف يك حلقه از زنجير هماهنگي

چنانچه فعاليت و حركت عضوي از اعضاي بدن ناديده گرفته شده و حذف شود، نيروي وارد به ضربه كاهش يافته و احتمال بروز آسيب تشديد مي شود. در مثال زير باسن كار خود را انجام نداده و در انتقال نيرو براي ضربه زدن، تسريع ننموده و حركتش از حلقه هماهنگي حذف شده است

 

مشكل زمانبندي

اگر در زنجيره زماني يك حركت با بقيه تنظيم نباشد و ديرتر يا زودتر از وقت حركت كند، نتيجه از دست دادن نيرو و كنترل و افزايش احتمال آسيب ديدگي خواهد بود .
 

استفاده غير موثر از اعضاي بدن

حتي اگر همه اعضا بدن به كار گرفته شوند اما نه به نحوي موثر، حاصل كار، كاهش نيروي ضربه خواهد بود .

 

استفاده از عضو غير لازم

استفاده از اعضايي كه حركت آنها لازم نيست معمولا" منجر به كاهش كنترل مي شود . در اين مثال مي بينيد كه در والي فورهند، در آخر ضربه از مچ استفاده شده است .



8- بكارگيري عملي بيو مكانيك

بخشهاي مختلف هر ضربه با اصول بيو مكانيك ارتباط دارند بگونه اي كه به درك بهتر نحوه آماده شدن براي حركات سوئينگ به عقب، سوئينگ به جلو، تماس و فالو تروو كمك مي كند .

آمادگي و سوئينگ (تاب) به عقب :

اعضاي بدن

عمل بدن

نتايج بيو مكانيكي

نکات عملي

سر و شانه ها

سر رو به جلو بي حركت، چشم هم سطح شانه ها، شانه ها صاف

سهولت پيش بيني مسير ضربه حريف

بازيكن ياد بگيرد با چانه رو به بالا به  توپ بنگرد
 

كمر و نيم تنه

متعادل

موقعيت خوب بين ضربه ها كه مانند سكو براي شكل گيري حركات بعدي است

بازيكن بايد بين ضربه ها موقعيت خوب به خود بگيرد. پس بايد تمرين هماهنگي بدني بكند

باسن

موازي با تور در راستاي كمر و بالاتنه

تعادل بهتر كنترل وزن

بازيكن بايد باسن را روي يك خط راست متعادل نگه دارد

پاها

از هم جدا، راحت و متعادل بعد از ضربه حريف، گام شكسته يا گام پشت پاي ديگر بردارد

تعادل بهتر

بازيكن بايد همواره در حال حركت باشد


  


آمادگي و سوئينگ (تاب) رو به عقب ( حركت رو به توپ):

اعضاي بدن

عمل بدن

نتايج بيو مكانيكي

نکات عملي

سر و شانه

سر رو به توپ و شانه ها راکت را به عقب ببرند نه فقط دست

انرژي در شانه ها، مچ و آرنج ذخيره مي شود

بازيکن بايد در حال گرداندن شانه به توپ بنگرد، سر بيحرکت بماند

کمر و بالا تنه

آمادگي راکت، کمک دستها به شانه ها براي عقب رفتن راکت جمع شدن ماهيچه های بزرگ ران، شکم و سينه و توليد انرژي

لحظه ذخيره انرژي هر چه دست و راکت به بدن نزديکتر باشند به حال اول برگشتن ساده تر است. جمع شدن و کش آمدن ماهيچه ها / تجمع انرژي الستيک

بازيکن بايد تشويق شود تا ماهيچه های بالاتنه را جمع  ( منقبض ) کند

باسن

به دنبال پاها می گردند

پاها به کمر و بالاتنه و انرژی آنها را منتقل می کند

از تمرينات ريز و چابک برای هماهنگی پا و باسن استفاده کنيد

پاها

از هم جدا, راحت و متعادل، فشار به زمين، حرکت در خط مستقيم به سوی تيپ

بازيکن راحت و در تعادل باشد

از تمرينات قدرتی برای تقويت ماهيچه های پا استفاده کند




آمادگي و سوئينگ (تاب) رو به جلو:

اعضاي بدن

عمل بدن

نتايج بيو مكانيكي

نکات عملي

سر و شانه

به منظور حفظ بهتر تعادل سر و شانه ها قريبا" بدون حرکت می مانند

ثبات سر و انعطاف شانه برای حفظ تعادل اهميت دارند

بازيکن بايد به توپ نگاه کند و چانه اش رو به بالا باشد

کمر و بالاتنه

بدن به جلو حرکت می کند ، مرکز ثقل بدن هم جلو می رود

هرچه بدن سنگين تر، بازيکن با ثبات تر است اما آغاز حرکت يا توقف آن مشکل خواهد بود

بازيکن بايد نيم تنه را بگونه ای حرکت دهد که ميزان تعادل را کنترل کند

باسن

به جلو می گردد تا تعادل حفظ شود

اين حرکت به توليد نيروی چرخشی کمک می کند که ناشی از حرکت درونی است

بازيکن بايد نيمه بالای بدنش را بچرخانه تا تعادلش حفظ شود

پاها

از هم جدا قرار دارند و به جلو نمی روند در نتيجه باعث چرخش نيم تنه می شوند

جدايی پاها از هم موجب تعادل بيشتر می شود و نيرو از خطی به چرخشی تبديل می شود و نيروی واکنشی زمين مانع حرکت بدن به جلو می شود

سطوح مختلف زمين واکنش های متفاوتی را ايجاد می کند، بازيکن بايد واکنش زمين های مختلف را بياموزد




لحظه تماس:

اعضاي بدن

عمل بدن

نتايج بيو مكانيكي

نکات عملي

سر و شانه ها

به منظور حفظ بهتر تعادل سر و شانه ها در يک راستا و شانه ها حرکت دست ها را هدايت می کنند

سر و شانه ها برای حفظ تعادل همکاری می کنند

بازيکن بايد به توپ بنگرد و چانه اش بالا باشد

کمر و بالا تنه

استفاده صحيح از همه اعضاء ، هرچه گريپ راکت وسترن باشد، زاويه راکت هنگام تماس بيشتر خواهد شد

زنجير هماهنگی بايد به سرعت سر راکت منجر شود و انرژی چرخشی اعضای بزرگتر مثل کمر که آهسته حرکت می کند، به اعضای کوچکتر مثل مچ که شل می شود کمک می کند که سريعتر حرکت کند، گريپ وسترن باعث تاپ اسپين می شود

بازيکن بايد بخوبی ضربه بزند، نه فقط محکم، ريتم و نرمش حرکات در نواختن ضربه مهم است

باسن

موازی شانه حرکت می کند

باسن, کمر و شانه عوامل مهم حفظ تعادل هستند

بازيکن بايد در لحظه تماس, ثانيه چهار هزارم تعادل داشته باشد

پاها

اگر از هم جدا نشوند، زنجير قدرت را از بالا ادامه می دهند

به توليد نيروی چرخشی کمک می کنند

بازيکن بايد در زنجيره قدرت درست کار کند تا جدا شدن از زمين تعادلش را بهم نزند



فالو تروو (ادامه حرکت راکت) :

اعضاي بدن

عمل بدن

نتايج بيو مكانيكي

نکات عملي

سر و شانه ها

چشم مسير توپ را دنبال کند، ماهيچه ها استراحت می کنند، شانه ها، سرعت چرخش کمر

ماهيچه ها با شل شدن انرژي رها می کنند

بدون چرخش شانه ها نيروی قدرتی به سختی توليد می شود

کمر و نيم تنه

راکت سوئينگ می کند، راکت و دست به بدن نزديک اند، اعضای بدن بايأ زمان بندی درست داشته باشند

انرژی چرخشی از وزن بدن و راکت حاصل می شود، حاصل هرچه نزديکتر بودن دست و بدن، سوئينگ بهتر راکت است. استفاده درست از هماهنگی در زنجيره به سر راکت شتاب می دهد

توليد نيروی چرخشی اساس سرعت سر راکت است اما هماهنگی بايد کامل باشد. اگر راکت دورتر از بدن سوئينگ کند، سرعت سر راکت بيشتر می شود که با توجه به بازيکن بهترين حالت ايجاد می شود

باسن

به حرکت چرخشی رو به جلو پايان می دهد

نيروی چرخشی پايان می يابد

باسن بايد معادل شانه قرار گيرد نه عقب تر

پاها

چای عقبی جای پای جلويی را می گيرد يا پای جلويی گامی به جلو بر می دارد ميان کفش و زمين اصطکاک ايجاد می شود

بسته به نوع ضربه از نيروی خطی با گردشی استفاده کند اصطکاک ناشی از نيروی خطی را به چرخشی تبديل می کند

بازيکن بايد همه وزن خود را جلو ببرد حرکات ناقص پا و کفشی که ته آن ساييده شده مانع اين فرآيند است

 
 

 


تصوير بيو مكانيكي

تصوير ساده زير كمك مي كند كه بتوانيد در زنجير هماهنگي هر شكلي را تحليل كنيد . وقتي بازيكني را مشاهده مي كنيد علائم زير را در محل مناسب ( دايره ) قرار دهيد تا منطقه مشكل دار مشخص شود .

X : از اين عضو اصلا" استفاده نشود

I : زمان بندي اين عضو غلط است

E : از عضو به نحو مناسب استفاده نشده است

* : از اين عضو در موقع نامناسب استفاده شده است

 

كاربرد بيو مكانيك در تنيس

- از اصول بيو مكانيك براي درك بهتر تكنيك هاي موثر و تشخيص اشكالات و تصحيح آنها استفاده كنيد .

 - در تنيس تعادل در حركت ضروري است . بازيكن بايد بياموزد كه سر و بالاتنه بايد در هنگام زدن ضربه ثابت باشد .

- آغاز همه ضربه ها با خم كردن زانوان و وارد آوردن فشار به زمين همراه است بنابراين بازيكن بايد بياموزد كه زانوان خود را به نحو موثري خم كند .

 - براي افزايش قدرت ضربات زميني، در طي آماده شده براي زدن ضربه، آرنجها بايد نزديك بدن باقي بمانند .

- پاها بايد جدا از هم بر روي زمين قرار داشته باشند و بدن رو به پايين كشيده شود تا هم تعادل برقرار شود و هم از قوانين نيرو بخوبي استفاده شود .

- هنگامي كه حريف ضربه مي زند گام شكسته برداريد .

- به هنگام آمادگي براي زدن ضربه، بازيكن بايد براي توليد نيروي بيشتر، بدن و ماهيچه ها را جمع و منقبض نمايد . اما اينكار نبايد زود و به مدت طولاني انجام شود .

- به منظور حداكثر ساختن قدرت، بهبود كنترل، به تاخير انداختن بروز خستگي و جلوگيري از بروز آسيب، بازيكن بايد به استفاده موثر از زنجيره هماهنگي توجه داشته باشد .

- مشكلات زنجيره هماهنگي عبارتند از : حذف يك عضو، مشكل زمانبندي، استفاده نامناسب از اعضاء بدن و استفاده از عضوي كه نقشي در زدن ضربه ندارد .

- به اعضايي كه در هنگام زدن ضربه حذف مي شوند يا با بهره وري پاييني مورد استفاده قرار مي گيرند توجه داشته باشيد، مثل شانه ها كه به هنگام زدن سرويس، زودتر از موقع باز مي شوند .



 

 

 

 

 

درباره ما

معرفي به دوستان

تماس با ما

پرسش از مربي

فهرست مطالب

صفحه اصلي

 

Best View with Internet Explorer 5 and newer at 800*600 Resolution

Copy Right © 2003
 Mohammad Haghshenas
email: webmaster@mytennis4u.com
 

تمامي حقوق مربوط به طراحي و محتواي ارايه شده متعلق به اين سايت است و هرگونه بهره برداري غيرمجاز ممنوع است.